تراز سفیدی وایت بالانس

تاثیر تراز سفیدی وایت بالانس بر رنگ عکس

بر خلاف چشم انسان،که دارای تراز سفیدی وایت بالانس دقیق است. دوربین دیجیتال نمی تواند، بطور خودکار اختلاف رنگ نور را اصلاح کند و موجب ایجاد تصویری با رنگی غیر طبیعی می شود. هنگامی که با دوربین دیجیتال عکاسی می کنید نور شمع، نور گرم سرخ و زیبا، چراغ های تنگستن معمولی خانگی رنگ زرد و لامپ های فلور سنت، نور سرد سبز- آبی ایجاد می کنند.

نور مصنوعی می تواند چنین رنگ هایی که به نظر غیر طبیعی است را در تصویر بوجود آورد.
چرا که دوربین دیجیتال برای عکس برداری در نور آفتاب (نور روز) طراحی شده است که همه رنگ ها ی طیف را در خود دارد. در شرایطی که همه رنگ های طیف در نوری که درآن عکس برداری می کنیم، بیشتر دوربین های دیجیتال قادرند که تعادل رنگی را به دو شیوه تنظیم کنند.

نخست،تنظیم خودکار تعادل رنگی که در دوربین وجود دارد و رنگ ها را برای شما تنظیم می کند. گزینه ی Auto WB را می توانید در منوی تنظیمات بیایید. همچنین گزینه های دیگری هم وجود دارد که می توانید در آن منو گزینش کنید. این گزینه ها عبارت اند از:

• آفتابی
• ابری یا سایه
• تنگستن
• فلور سنت
• فلاش
• تنظیمات دستی

هر کدام از این گزینه ها، شیوه ای که حس گر دوربین نور را دریافت و ضبط می کند را مطابق با شرایط تغییر می دهند.
تمامی این گزینه ها را در نور روز تجربه کنید و ببینید چگونه هر گزینه بر تصویر شما اثر می گذارد.

مثلا گزینه ی تنگستن را گزینش کنید، خواهید دید که نور روز را آبی می کند،چرا که این گزینه برای جبران کردن رنگ گرم
و گرایش به زردلامپ های معمولی خانگی به کار می رود. این گزینه ها بسیار دقیق تر، نور را ثبت و پردازش م یکنند تا حالت خودکار تراز سفیدی که فرایند بیشتری از ویرایش تصویر را به دنبال دارد. به بیان دیگر اگر شما می دانید در چه نوری عکس برداری می کنید، یکی از حالت های تراز سفیدی را گزینش کنید تا بتوانید عکسی با نور و رنگی مناسب به دست آورید و وقت
کمتری برای ویرایش آن در رایانه صرف کنید.

* گاهی ممکن است شما دوست داشته باشید که عکس شما فضا، گرما و زردی بوجود آمده از لامپ تنگستن را، حفظ کند. روشن است که گزینه  Auto درWB بهترین گزینه است.

* اگر ممکن نیستید که در چه نوری عکس برداری می کنید یا در ترکیبی از نور ها ی مختلف عکس برداری می کنید، از گزینه ی Auto WB استفاده کنید.

آموزش کامل انواع White Balance و تنظیم آن در دوربین‌های Canon و Sony

وایت بالانس یا White Balance (WB) یکی از مهم‌ترین تنظیمات دوربین برای کنترل رنگ در عکاسی است. اگرچه بسیاری از عکاسان در ابتدای کار بیشتر به دیافراگم، سرعت شاتر و ISO توجه می‌کنند، اما انتخاب نادرست وایت بالانس می‌تواند باعث شود رنگ‌های عکس با واقعیت تفاوت زیادی داشته باشند.

یک دیوار سفید ممکن است در یک عکس آبی، زرد یا حتی نارنجی دیده شود؛ در حالی که مشکل از دیوار یا دوربین نیست، بلکه دوربین نتوانسته است رنگ نور موجود در صحنه را به‌درستی تشخیص دهد.

شناخت وایت بالانس به عکاس کمک می‌کند تصمیم بگیرد که رنگ عکس باید طبیعی و خنثی باشد یا عمداً گرمی، سردی و فضای رنگی خاصی به تصویر داده شود.

---

وایت بالانس دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

منابع مختلف نور، رنگ یکسانی ندارند. نور خورشید، لامپ تنگستن، لامپ فلورسنت، سایه و نور فلاش هرکدام دمای رنگ متفاوتی ایجاد می‌کنند.

چشم انسان معمولاً این تفاوت را تا حد زیادی اصلاح می‌کند. برای مثال، یک کاغذ سفید زیر نور لامپ زرد همچنان برای ما سفید به نظر می‌رسد؛ اما دوربین چنین تطبیقی را باید با کمک تنظیمات وایت بالانس انجام دهد.

بنابراین می‌توان گفت:

White Balance = اصلاح رنگ نور برای رسیدن به رنگ‌های طبیعی یا ایجاد یک فضای رنگی کنترل‌شده

اگر وایت بالانس درست انتخاب نشود:

• نور تنگستن ممکن است تصویر را بیش از حد نارنجی کند.
• نور سایه ممکن است عکس را بیش از حد آبی کند.
• نور فلورسنت ممکن است ته‌رنگ سبز ایجاد کند.
• ترکیب چند منبع نور می‌تواند رنگ پوست را غیرطبیعی کند.

---

دمای رنگ چیست؟

یکی از مفاهیم اساسی در فهم وایت بالانس، Color Temperature یا دمای رنگ است که با واحد کلوین (K) بیان می‌شود.

نکته مهم این است که در مقیاس کلوین، عدد پایین‌تر معمولاً به نور گرم‌تر و عدد بالاتر به نور سردتر مربوط می‌شود.

به‌طور تقریبی:

منبع نور	دمای رنگ تقریبی
شمع	۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰K
لامپ تنگستن	حدود ۲۸۰۰ تا ۳۲۰۰K
فلورسنت	حدود ۳۵۰۰ تا ۴۵۰۰K
نور روز	حدود ۵۲۰۰ تا ۵۵۰۰K
فلاش	حدود ۵۵۰۰ تا ۶۰۰۰K
هوای ابری	حدود ۶۰۰۰ تا ۷۰۰۰K
سایه	حدود ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰K یا بیشتر

این اعداد تقریبی هستند و با توجه به نوع منبع نور و شرایط محیط تغییر می‌کنند.

---

انواع وایت بالانس در دوربین

در بیشتر دوربین‌های Canon و Sony چند حالت اصلی White Balance وجود دارد. نام یا علامت آنها ممکن است بسته به مدل دوربین کمی متفاوت باشد.

۱. AWB؛ وایت بالانس خودکار

Auto White Balance

در این حالت دوربین تلاش می‌کند رنگ نور محیط را تشخیص دهد و به‌صورت خودکار اصلاح کند.

AWB برای بسیاری از شرایط روزمره بسیار کاربردی است، مخصوصاً زمانی که نور به‌سرعت تغییر می‌کند.

مناسب برای:

• عکاسی خیابانی
• عکاسی روزمره
• سفر
• مستند
• شرایطی که چند نوع نور پشت سر هم وجود دارد

مزیت

سریع و راحت است و نیاز به تنظیم دستی ندارد.

ایراد

در شرایطی که نور رنگی یا ترکیبی باشد، دوربین ممکن است تصمیمی بگیرد که از نظر عکاس مطلوب نباشد.

برای مثال، در یک صحنه غروب، نور گرم خورشید بخشی از زیبایی تصویر است. AWB ممکن است تلاش کند این گرمی را کاهش دهد و عکس را خنثی‌تر کند.

---

۲. Daylight؛ نور روز

این حالت برای نور طبیعی روز طراحی شده است.

در شرایطی که نور خورشید منبع اصلی نور باشد، انتخاب Daylight می‌تواند رنگی پایدارتر از AWB ایجاد کند.

مناسب برای:

• منظره
• عکاسی شهری در روز
• معماری
• عکاسی فضای باز
• زمانی که می‌خواهید رنگ نور روز حفظ شود

یکی از مزایای این حالت این است که اگر چند عکس پشت سر هم بگیرید، رنگ آنها کمتر دچار تغییرات ناخواسته می‌شود.

---

۳. Shade؛ سایه

در سایه، نور معمولاً نسبت به نور مستقیم خورشید سردتر است.

بنابراین تنظیم Shade معمولاً گرمای بیشتری به تصویر اضافه می‌کند تا اثر آبی‌شدن تصویر در سایه جبران شود.

مناسب برای:

• پرتره در سایه
• عکاسی در هوای روشن اما بدون نور مستقیم
• فضای زیر درختان
• ساختمان‌هایی که در سایه قرار گرفته‌اند

اگر در این شرایط از Daylight استفاده کنید، ممکن است تصویر کمی سردتر به نظر برسد.

---

۴. Cloudy؛ هوای ابری

حالت Cloudy برای شرایط ابری طراحی شده است.

در بسیاری از دوربین‌ها این تنظیم نسبت به Daylight کمی گرم‌تر است.

کاربرد:

• آسمان ابری
• پرتره در فضای باز
• عکاسی طبیعت
• زمانی که می‌خواهید فضای عکس کمی گرم‌تر شود

این حالت فقط مخصوص هوای کاملاً ابری نیست و می‌توان از آن به‌عنوان یک ابزار خلاقانه برای گرم‌ترکردن تصویر نیز استفاده کرد.

---

۵. Tungsten؛ تنگستن

لامپ‌های رشته‌ای قدیمی و منابع نوری مشابه معمولاً نور بسیار گرمی دارند.

اگر با نور تنگستن عکاسی کنید و وایت بالانس را اصلاح نکنید، عکس ممکن است به‌شدت زرد یا نارنجی شود.

تنظیم Tungsten برای جبران این گرمی طراحی شده است.

مناسب برای:

• لامپ رشته‌ای
• فضای داخلی با نور زرد
• برخی صحنه‌های شبانه
• نورپردازی‌های گرم

---

۶. Fluorescent؛ فلورسنت

لامپ‌های فلورسنت می‌توانند ته‌رنگ سبز یا رنگی متفاوت از نور طبیعی ایجاد کنند.

تنظیم Fluorescent برای اصلاح این شرایط استفاده می‌شود.

مناسب برای:

• فضاهای اداری
• مدارس و سالن‌ها
• محیط‌هایی با چراغ‌های فلورسنت
• برخی فضاهای تجاری

البته در نورپردازی‌های مدرن، نوع لامپ بسیار متنوع شده است؛ بنابراین همیشه نباید صرفاً به نام Fluorescent اعتماد کرد.

---

۷. Flash؛ فلاش

حالت Flash برای زمانی طراحی شده که منبع اصلی نور، فلاش باشد.

دمای رنگ فلاش‌های عکاسی معمولاً به نور روز نزدیک است.

مناسب برای:

• عکاسی با فلاش روی دوربین
• عکاسی پرتره با فلاش
• نورپردازی استودیویی با فلاش، در صورت هماهنگ‌بودن منابع

---

۸. Custom White Balance؛ وایت بالانس سفارشی

یکی از دقیق‌ترین روش‌های کنترل رنگ، استفاده از Custom White Balance است.

در این روش عکاس یک سطح سفید یا خاکستری خنثی را تحت همان نوری که قرار است عکاسی کند ثبت می‌کند و دوربین از آن به‌عنوان مرجع استفاده می‌کند.

این روش زمانی بسیار ارزشمند است که دقت رنگ اهمیت زیادی دارد.

مناسب برای:

• عکاسی محصول
• عکاسی تبلیغاتی
• عکاسی استودیویی
• reproduction آثار هنری
• عکاسی مراسم با نور ثابت
• شرایطی که رنگ دقیق اهمیت دارد

---

۹. تنظیم دستی دمای رنگ؛ Kelvin

در بسیاری از دوربین‌های Canon و Sony می‌توان وایت بالانس را مستقیماً بر اساس دمای رنگ تعیین کرد.

مثلاً:

۳۲۰۰K → نور گرم تنگستن را خنثی‌تر می‌کند

۵۵۰۰K → نزدیک به نور روز

۷۰۰۰K → مناسب‌تر برای شرایط سردتر مانند سایه

مزیت Kelvin این است که عکاس دیگر محدود به چند Preset نیست و می‌تواند دقیق‌تر تصمیم بگیرد.

---

وایت بالانس را می‌توان خلاقانه هم استفاده کرد

وایت بالانس فقط برای «درست‌کردن رنگ» نیست.

گاهی عکاس عمداً وایت بالانس را تغییر می‌دهد.

مثلاً:

WB پایین‌تر → تصویر سردتر

WB بالاتر → تصویر گرم‌تر

فرض کنید در غروب عکاسی می‌کنید. اگر هدف شما حفظ حس گرمای غروب باشد، ممکن است نخواهید تمام گرمای نور را خنثی کنید.

در اینجا وایت بالانس تبدیل به بخشی از بیان هنری عکس می‌شود.

---

White Balance Shift؛ اصلاح دقیق‌تر رنگ

در برخی دوربین‌ها علاوه بر انتخاب حالت WB، امکان تغییر جزئی رنگ نیز وجود دارد.

معمولاً این تنظیم بر دو محور انجام می‌شود:

Blue ↔ Amber

و

Magenta ↔ Green

این قابلیت زمانی بسیار مفید است که نور محیط یک ته‌رنگ ناخواسته داشته باشد.

مثلاً:

اگر تصویر بیش از حد سبز است، می‌توان آن را به سمت Magenta برد.

اگر تصویر بیش از حد زرد یا گرم است، می‌توان آن را به سمت Blue برد.

---

وایت بالانس در دوربین‌های Canon

در دوربین‌های Canon معمولاً تنظیمات White Balance را می‌توان از طریق منوی عکاسی یا دکمه/کنترل اختصاصی WB در برخی مدل‌ها پیدا کرد.

نام گزینه‌ها بسته به مدل متفاوت است، اما معمولاً شامل مواردی مانند:

• Auto / AWB
• Daylight
• Shade
• Cloudy
• Tungsten
• White Fluorescent
• Flash
• Custom
• Kelvin / Color Temperature

در برخی مدل‌ها امکان تنظیم دقیق‌تر White Balance Shift نیز وجود دارد.

---

وایت بالانس در دوربین‌های Sony

در دوربین‌های Sony نیز گزینه White Balance در منوی عکاسی قرار دارد و در بسیاری از مدل‌ها با گزینه‌های زیر روبه‌رو می‌شویم:

• Auto
• Daylight
• Shade
• Cloudy
• Incandescent
• Fluorescent
• Flash
• Custom
• Color Temperature

در برخی مدل‌های Sony گزینه‌های C.Temp./Filter نیز وجود دارد که امکان تنظیم دمای رنگ و فیلتر رنگی را فراهم می‌کند.

محل دقیق گزینه‌ها بر اساس نسل منوی دوربین و مدل دستگاه ممکن است متفاوت باشد.

---

تفاوت White Balance در JPEG و RAW

این قسمت برای عکاسان بسیار مهم است.

اگر با JPEG عکاسی کنید، تنظیم وایت بالانس در زمان ثبت تصویر تأثیر مستقیم‌تری بر فایل نهایی دارد.

بنابراین اشتباه در WB می‌تواند اصلاح رنگ را دشوارتر کند.

اما در RAW اطلاعات خام بیشتری از سنسور ذخیره می‌شود و می‌توان در نرم‌افزارهایی مانند Lightroom یا Camera Raw وایت بالانس را بعداً با آزادی بسیار بیشتری تغییر داد.

بنابراین:

JPEG → انتخاب WB هنگام عکاسی اهمیت بیشتری دارد.

RAW → آزادی عمل بسیار بیشتر در اصلاح WB پس از عکاسی.

البته این به معنی بی‌اهمیت‌بودن WB هنگام عکاسی RAW نیست؛ چون وایت بالانس مناسب همچنان برای پیش‌نمایش، هیستوگرام و بررسی اولیه تصویر مفید است.

---

آیا همیشه AWB بهترین انتخاب است؟

خیر.

AWB یک ابزار بسیار خوب است، اما «بهترین انتخاب برای تمام شرایط» نیست.

تصور کنید در یک مراسم، نور محیط در چند لحظه تغییر نمی‌کند و شما ۲۰۰ عکس می‌گیرید.

اگر AWB برای هر فریم کمی تصمیم متفاوتی بگیرد، ممکن است رنگ مجموعه عکس‌ها یکدست نباشد.

در چنین شرایطی انتخاب یک WB ثابت مانند Kelvin یا یکی از Presetها می‌تواند نتیجه منسجم‌تری ایجاد کند.

---

چه زمانی از کدام وایت بالانس استفاده کنیم؟

شرایط عکاسی	پیشنهاد
عکاسی روزمره	AWB
نور مستقیم خورشید	Daylight
سایه	Shade
هوای ابری	Cloudy
لامپ رشته‌ای	Tungsten / Incandescent
نور فلورسنت	Fluorescent
فلاش	Flash
نور ثابت و دقیق	Kelvin
محصول و تبلیغات	Custom WB
نور ترکیبی	Custom / Kelvin + اصلاح دستی
عکاسی RAW	AWB یا Kelvin بر اساس شرایط
عکاسی JPEG حرفه‌ای	WB دقیق‌تر

---

مشکل نورهای ترکیبی

یکی از دشوارترین شرایط برای وایت بالانس زمانی است که چند منبع نور با دمای رنگ متفاوت در یک صحنه وجود داشته باشد.

مثلاً:

یک پنجره نور روز وارد اتاق می‌کند و هم‌زمان چراغ‌های تنگستن روشن هستند.

در این شرایط یک تنظیم WB نمی‌تواند الزاماً همه نقاط تصویر را کاملاً اصلاح کند.

ممکن است یک بخش تصویر طبیعی باشد اما بخش دیگر زرد یا آبی دیده شود.

راه‌حل حرفه‌ای می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• خاموش‌کردن یکی از منابع نور
• یکسان‌کردن دمای منابع نور
• استفاده از ژل‌های اصلاح رنگ
• استفاده از نورپردازی کنترل‌شده
• عکاسی RAW و اصلاح در مرحله پردازش

---

چگونه بفهمیم وایت بالانس اشتباه است؟

یکی از بهترین روش‌ها بررسی عناصر خنثی تصویر است.

اگر چیزی که در واقعیت سفید یا خاکستری است، در عکس:

• زرد شده → تصویر احتمالاً بیش از حد گرم است.
• آبی شده → تصویر احتمالاً بیش از حد سرد است.
• سبز شده → احتمال وجود ته‌رنگ سبز وجود دارد.
• ارغوانی شده → ممکن است اصلاح Magenta/Green لازم باشد.

البته در عکاسی هنری، «غلط بودن» رنگ همیشه به معنی «بد بودن» عکس نیست.

گاهی رنگ غیرطبیعی دقیقاً همان چیزی است که عکاس برای انتقال احساس می‌خواهد.

---

Gray Card؛ یکی از ابزارهای دقیق کنترل WB

کارت خاکستری خنثی یکی از ابزارهای مفید برای کنترل وایت بالانس است.

کافی است کارت را در همان نور سوژه قرار دهید و یک عکس مرجع بگیرید.

سپس می‌توان از آن برای تعیین White Balance استفاده کرد.

این روش در:

• عکاسی محصول
• پرتره
• تبلیغات
• استودیو
• پروژه‌های دارای نیاز به ثبات رنگ

کاربرد زیادی دارد.

---

White Balance و رنگ پوست

در عکاسی پرتره، وایت بالانس اهمیت ویژه‌ای دارد.

پوست انسان به تغییرات رنگ نور بسیار حساس است.

اگر WB بیش از حد سرد باشد:

پوست ممکن است خاکستری، کبود یا بی‌روح به نظر برسد.

اگر WB بیش از حد گرم باشد:

پوست ممکن است نارنجی یا زرد دیده شود.

به همین دلیل در پرتره، تنها نگاه‌کردن به عدد Kelvin کافی نیست؛ باید رنگ پوست و نور محیط را هم بررسی کرد.

---

یک روش ساده برای انتخاب WB

اگر تازه شروع کرده‌اید، این روش را امتحان کنید:

مرحله اول

ابتدا AWB را انتخاب کنید.

مرحله دوم

به عکس نگاه کنید و از خودتان بپرسید:

آیا رنگ تصویر طبیعی است؟

مرحله سوم

اگر تصویر بیش از حد سرد بود، WB را گرم‌تر کنید.

مرحله چهارم

اگر تصویر بیش از حد گرم بود، WB را سردتر کنید.

مرحله پنجم

اگر نور ثابت است، به جای AWB از Kelvin یا Preset مناسب استفاده کنید.

مرحله ششم

اگر دقت رنگ اهمیت زیادی دارد، از Gray Card یا Custom WB استفاده کنید.

---

یک نکته مهم برای عکاسان حرفه‌ای

در عکاسی حرفه‌ای همیشه سؤال این نیست که:

«وایت بالانس درست چیست؟»

گاهی سؤال بهتر این است:

«می‌خواهم مخاطب چه حسی از رنگ این عکس دریافت کند؟»

برای مثال:

در یک صحنه برفی ممکن است رنگ سرد، حس سرما را تقویت کند.

در یک صحنه غروب، رنگ گرم می‌تواند حس آرامش و نوستالژی ایجاد کند.

در یک پرتره سینمایی، ممکن است عمداً پوست را گرم و پس‌زمینه را سرد نگه داریم.

بنابراین White Balance هم می‌تواند یک ابزار اصلاح فنی باشد و هم یک ابزار بیان هنری.

---

وایت بالانس یکی از پایه‌های مهم کنترل رنگ در عکاسی است. عکاس باید بداند که هر منبع نور چه تأثیری بر رنگ تصویر دارد و چگونه می‌توان این تأثیر را کنترل کرد.

به‌طور خلاصه:

AWB برای سرعت و شرایط متغیر مناسب است.

Daylight برای نور روز کاربرد دارد.

Shade و Cloudy معمولاً به گرم‌ترشدن تصویر کمک می‌کنند.

Tungsten و Fluorescent برای اصلاح نورهای مصنوعی طراحی شده‌اند.

Flash برای نور فلاش مناسب است.

Kelvin کنترل مستقیم و دقیق‌تری روی دمای رنگ می‌دهد.

Custom White Balance برای شرایطی که دقت رنگ اهمیت زیادی دارد، یکی از بهترین گزینه‌هاست.

و در نهایت:

وایت بالانس فقط اصلاح رنگ نیست؛ کنترل احساس عکس نیز هست.

عکاس حرفه‌ای کسی نیست که همیشه رنگ را کاملاً خنثی کند؛ بلکه کسی است که بداند چه زمانی رنگ را اصلاح کند و چه زمانی آگاهانه آن را تغییر دهد.

برای یادگیری بهتر، هنگام تمرین یک صحنه ثابت را با چند تنظیم مختلف White Balance عکاسی کنید و تصاویر را کنار هم قرار دهید. این تمرین ساده، تفاوت واقعی بین AWB، Daylight، Shade، Tungsten و Kelvin را بسیار بهتر از حفظ‌کردن منوها به شما آموزش می‌دهد.

توصیه های عکاسانه، بخشی از مقالات عکاسی است که توسط استاد محمد مهدی تدین موغاری مدرس عکاسی و مدیر آموزشگاه عکاسی دارالفنون،تالیف و در وب سایت رسمی دارالفنون بارگزاری می شود.
انتشار باذکر منبع بلامانع است.