0

دارالفنون تهران 1ولین مدرسه رسمی عکاسی در ایران

153 بازدید
دارالفنون تهران

دارالفنون تهران  اولین مدرسه رسمی عکاسی در ایران

امیرکبیر

امیرکبیر

بدون شک تاریخ آموزش رسمی در ایران با نام امیر کبیر و دارالفنون تهران گره خورده است.

نقطه برش از فرهنگ گذشته به فرهنگ جدید در زمان میرزاتقی خان امیرکبیر وتاسیس دارالفنون بازمی گردد، وبیش از

یک ونیم قرن است که هنوز جامعه روشنفکر این سرزمین برای مرحوم امیر کبیر عزاداراست .

 

با اینکه درباره مدرسه دارالفنون جستارهای زیادی تا به امروز انجام شده است اما همچنان میزان آگاهی درباره بسیاری از

جزئیات وزوایای آموزشی آن به شدت ناچیز است .

بی گمان یکی از موارد مزبور ،مقوله آموزش هنر نقاشی و سپس عکاسی در این مدرسه است که متاسفانه دامنه اطلاعات

جامعه هنری وپژوهشی ما درباره آن بسیار اندک است .

اعتبار اصلی هنر نقاشی در دارالفنون بیشتر به دوره سلطنت ناصرالدین شاه معطوف

می شود که به صورت تخصصی به آن توجه می شد .

اما از اواخر دوره دوره ناصری تاپایان دوره قاجار که ساختار نظام آموزشی ایران دچار تغییر وتحولات زیادی شد ،هنر نقاشی نیز

به تدریج از جنبه تخصصی خارج وبا تنزل به یک درس عمومی ،در ساختار آموزشی وزارت علوم ومدارس نهادینه شد.

و متاسفانه عکاسی نیز جایگاه متعالی خود را از دست داد.
به دلیل اهمیت ودرعین حال جایگاه تاریخچه تاریک وپراکنده این موضوع ، مقاله حاضر که برداشتی از مقاله نیایش پور حسن

پژوهشگر وعضو کانون نویسندگان ومنتقدان خانه تاتر است به ابعادی از این بحث می پردازد .

  این مقاله ابتدا از دارالفنون تهران آغازوسپس به دارالفنون تبریز ودارالفنون اصفهان می پردازد.

این مقاله قصد دارد با نگاهی توصیفی وتاریخی به زوایای متعددی از ساختار آموزش هنر در مدرسه دارالفنون (دوره قاجار)

بپردازد وتمرکز اصلی آن بیشتر بر تاریخچه شکل گیری هنرها در دارالفنون ، استادان ، معلمان ، هنرجویان ، شیوه ها و

روش های تدریس ، اسناد نویافته از هنر نقاشی وعکاسی در دارالفنون است.

بدون شک دارالفنون اولین مدرسه رسمی عکاسی در ایران است ودر این موضوع هیچ اختلاف نظری وجود ندارد.

اما درخصوص اینکه اولین مدرسه هنر یا مدرسه نقاشی باشد اختلاف نظراتی وجود دارد.

هرچند که شیوه تعلیم وتشکیل مدرسه دارالفنون  آغازی بر فصل نوین آموزش در کشور محسوب می شود.

شایان ذکر است این مقاله به دلیل حجم زیاد مطالب در چند شماره به صورت متسلسل به خوانندگان عزیز تقدیم می شود

امید است که این جستار در نهایت سیمایی کلی از هنر نقاشی و عکاسی در مدرسه دارالفنون را روشنگری نماید.

برپایی رشته تخصصی نقاشی در مدرسه دارالفنون در دوره ناصری به واقع اولین کوشش جدی ومستمر برای نهادینه کردن

این هنر در نظام آموزشی مدارس ایران است.

در این که بتوان فعالیت طولانی نقاش خانه مدرسه دارالفنون را در دوره قاجار به منزله نخستین آکادمی نقاشی در

ایران تلقی کرد ،بحثی گسترده وجود دارد ومیان اغلب پژوهشگران اختلاف نظر است .

اما در خصوص اینکه دارالفنون تهران اولین مدرسه رسمی عکاسی در ایران است
هیچ اختلاف نظری وجود ندارد.

دلیل عمده مناقشه بر سر اینکه اولین مدرسه نقاشی یا اساسا هنر نیز است ، به این دلیل است که اصلا در باره ساختار نظام

آموزش هنریا نقاشی در مدرسه دارالفنون صحبت نشده است، ویا اینکه عده ای در تعصب وتبلیغات ودرعین حال صرف نظر از نقاش خانه

مدرسه دارالفنون درصدد بوده اند وهستند که نخستین آکادمی نقاشی  وهنر درایران را به مدرسه صنایع مستظرفه که در

ذی الحجه سال 1328تاسیس شدنسبت دهند.

ازاین رو به جرئت می توان گفت ساختار آموزش نوین هنر نقاشی ایران نیز در مدرسه دارالفنون در دوره قاجار دهه هاست

که مورد اجحاف،کم لطفی وچه بسا سانسور واقع شده است واین معضل راحتی می توان حتی در اغلب جستارهای مربوط به هنر

نقاشی ایران (چه درداخل وچه در خارج ازکشور )به وضوح مشهود است.

ازاین قبیل جستارهای مهم باید به دو کتاب نقاشی ایرانی ازدیرباز تا امروز و دایره المعارف هنر نوشته رویین پاکباز اشاره کرد.

پاکباز در این دو پژوهش مرجع خود هیچ گاه به درستی از نقاش خانه مدرسه دارالفنون  به مثابه یک پایگاه آموزش هنر

نقاشی یادنمی کند وجریان آکادمی نقاشی درایران را به صنیع الملک وکمال الملک نسبت دهد.

صنیع الملک

میرزا ابوالحسن غفاری صنیع الملک

کمال الملک

محمد غفاری کمال الملک

جریان آکادمی نقاشی دارالفنون به لحاظ استمراروسابقه وپشتوانه علمی وکیفیت آموزشی به مراتب بیش ازمکتب خانه نقاشی (هنرستان صنیع الملک وهنرستان صنایع مستظرفه کمال الملک تاثیرگذاربوده است.

هنر نقاشی پس از صنیع الملک با تاسیس رشته نقاشی در مدرسه دارالفنون تهران  به ترقی ورشد زیادی دست یافت که محصول آن معرفی نقاشان سرشناس وکارآمد زیادی به عرصه هنر ایران بود.

در مقالات منتشر شده توسط پژوهشگرانی که به نقش دارالفنون تهران  در آموزش هنر پرداختند به ندرت  بررسی دقیقی از برنامه های

درسی دارالفنون انجام شده است حال آنکه بابررسی اسناد ومدارک موجود برنامه ریزی نظام مند در دارالفنون مشهود است.

دارالفنون تهران

نمایی از سردر ورودی دارالفنون تهران

دارالفنون تهران

دارالفنون تهران در روز برفی

دارالفنون تهران

گروه سرود دارالفنون تهران

مدرسه دارالفنون تهران به عنوان نخستین پلی تکنیک مدرن وتخصصی ایران

روز پنجم ربیع الاول 1268 مصادف با دوشنبه 8دی ماه 1230یعنی61754روز پیش از انتشار این مقاله (174سال و3ماه و6 روز) تاسیس شد.

با احداث این آکادمی وایجاد رشته های تخصصی در آن ،به تدریج ضرورت وجود هنرنقاشی به عنوان یکی از درس های اصلی وآموزشی در این مدرسه به شدت احساس شد.

درباره ایجاد رشته نقاشی در مدرسه دارالفنون ، جدا از جنبه هنری آن، می توان به اهمیت موضوع به لحاظ تولید محتوای آموزشی مصور در زمانی که هنوز صنعت چاپ وگراورسازی پدید نیامده بود نیز اشاره کرد.

در نخستین دوره تحصیلی مدرسه دارالفنون تهران که به مدت 7سال تداوم داشت رشته نقاشی به عنوان یکی از دروس مکمل محسوب

وبه صورت تخصصی ومستقل تدریس نمی شد.

میرزا عبد الغفار نجم الدوله در کتاب چاپ سنگی کفایه الحساب در مدرسه دارالفنون نوشته است ،اکنون در مدرسه ،

قانونی وضع شده که چون شاگرد وارد آنجا شد ،مشروط برآنکه صاحب خط رسمی وسواد فارسی ومقدمات عربی باشد

مدت هفت ،هشت سال تخصیل کند.

مدت دو-سه سال جمیع متعلمین مدرسه مشترکا وبدون استثناعلوم مقدمه شامل علم حساب ،اصول هندسه ،

علم تسطیح خطوط و سطوح اجسام ومشق نقاشی وبعد از انقضای این مدت وامتحانات مختلفه که در آن مدت عرض

می شود ،قوت فهم ودرجه شوق وذوقش در هر علم به دست می آید.

آن وقت لایق هرفن باشد پنج – شش سال دیگر مشغول تحصیل علوم متعلقه به آن می شود.

مثلا علومی که بعد از دو-سه سال مقدمه ، متعلمین هندسه نظامی تحصیل می کنند شامل علم مثلثات کروی ،

علم تسطیح ،علم تصویر ،علم مناظر وقواعد متعلقه به نجاری وحجاری ، علم معماری ، علم حفاری و اقسام طراحی

ورنگ آمیزی است.

ازنکات مهمی که در این خصوص در کتاب مذکور آمده “همچنین در نقاشی ، تا شخص نقاش نباشد چگونه می تواند

اجزارا به نسبت تصویر کند و تا علم مناظر نداند چگونه می تواند شرط دورنما وسایه روشن را درست منظور دارد وازبابت

جهل است که گاه نقاشی ما ایرانیان ، بلبل را از درختی که برشاخه نشسته بزرگتر می کشند ومشار الیها دیوار را که

از منظره دورافتاده ،فاصله اش ا از زمین بیشتر قرارمی دهند.

با اتمام نخستین دوره تحصیلی مدرسه دارالفنون ،دولت ایران تصمیم گرفت که برای ارتقای سطح علمی وکیفی

علوم متعدددر کشور،تعدادی از نوجوانان ایرانی را که برخی از آنها نیز تحصیل کردگان خود مدرسه دارالفنون بودند ، برای

تحصیل یا تحصیلات تکمیلی به اروپا اعزام کند.

از این رو در همان سال 42 نفر از نوجوانان ایرانی به چند شهر در فرانسه اعزام شدند که دراین بین دو نفر از شاگردان

برای تحصیل در رشته نقاشی در نظر گرفته شدند.

با این اقدام نه تنها فضای مساعد تری برای برقراری رشته تخصصی نقاشی درکنار سایر درس های دیگر در دارالفنون

فراهم آمد ، بلکه دولت نیز تصمیم گرفت که تا زمان مراجعت این شاگردان به وطن ،یک معلم نقاشی اروپایی را برای تدریس

نقاشی در دارالفنون استخدام کند.

دارالفنون تهران

انتشار اخبار دارالفنون

کتیبه ها ونوشته هایی با مضامین عبرت آموز در جیاط مدرسه دارالفنون تهران نقش بسته است که بررسی آنها خالی از لطف نیست

آیات قرآن کریم ،احادیثی از نبی اکرم (ص) و حضرت علی (ع) و اشعاری از شعرای فارسی همچون نظامی ،فردوسی و سعدی

آذین بخش مدرسه دارالفنون  است .

دارالفنون تهران کتیبه شعر1

دارالفنون تهران کتیبه شعر1-از ایران جزآزاده هرگز نخاست

دارالفنون تهران کتیبه شعر2

دارالفنون تهران کتیبه شعر2-از امروز کاری بفردا ممان

دارالفنون تهران کتیبه شعر3

دارالفنون تهران کتیبه شعر3-از مکافات عمل غافل مشو

دارالفنون تهران کتیبه شعر4

دارالفنون تهران کتیبه شعر4-اول اندیشه وانگهی گفتار

دارالفنون تهران کتیبه شعر5

دارالفنون تهران کتیبه شعر5-بال و پرمرغ جانها همت است

دارالفنون تهران کتیبه شعر6

دارالفنون تهران کتیبه شعر6-بفرهنگ باشد روان تندرست

دارالفنون تهران کتیبه شعر7

دارالفنون تهران کتیبه شعر7-بنی آدم اعضای یکدیگرند

دارالفنون تهران کتیبه شعر8

دارالفنون تهران کتیبه شعر8-هرچیز بخرد نیازمند است وخرد بآزمون

دارالفنون تهران کتیبه شعر9

دارالفنون تهران کتیبه شعر9-زکردارگفتاربرمگذران

دارالفنون تهران کتیبه شعر10

دارالفنون تهران کتیبه شعر10-ستون خرد بردباری بود

دارالفنون تهران کتیبه شعر11

دارالفنون تهران کتیبه شعر11-صبروظفرهردو دوستان قدیمند

دارالفنون تهران کتیبه شعر12

دارالفنون تهران کتیبه شعر12-عقلهاراعقلهایاری دهد

دارالفنون تهران کتیبه شعر13

دارالفنون تهران کتیبه شعر13-علم وحکمت کمال انسان است

دارالفنون تهران کتیبه شعر14

دارالفنون تهران کتیبه شعر14-فرزندخصال خویشتن باش

دارالفنون تهران کتیبه شعر15

دارالفنون تهران کتیبه شعر15-کوشا باشیدتاآبادان باشید

دارالفنون تهران کتیبه شعر16

دارالفنون تهران کتیبه شعر16-مکن بدبکس گرنخواهی بخویش

دارالفنون تهران کتیبه شعر17

دارالفنون تهران کتیبه شعر17-هرچیز که درجستن آنی آنی

دارالفنون تهران کتیبه شعر18

دارالفنون تهران کتیبه شعر18-هرکه خودراشناخت مردآنست

دارالفنون تهران کتیبه شعر19

دارالفنون تهران کتیبه شعر19-هنرنزدایرانیان است وبس

 

دارالفنون تهران سردر ورودی

دارالفنون تهران سردر ورودی توانا بود هرکه دانا بود

دارالفنون تهران سردر ورودی دوم

دارالفنون تهران سردر ورودی دوم-وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا

دارالفنون تهران سردر سوم

دارالفنون تهران سردر سوم -زمانی میاسای از آموختن اگر جان همی خواهی افروختن

دارالفنون تهران سر در چهارم

دارالفنون تهران سر در چهارم-زنیرو بود مرد راراستی زسستی دروغ آید وکاستی

 

این مقاله درخصوص دارالفنون ادامه دارد وپژوهش در حال تکمیل است….

 

 

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://darolfunun.com/?p=5824
اشتراک گذاری:
واتساپتوییترفیسبوکپینترستلینکدین
Avatar

نظرات

0 نظر در مورد دارالفنون تهران 1ولین مدرسه رسمی عکاسی در ایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.

× سوالی دارید؟